(Por Hekimen, Asociación de Medios Vascos)

Os medios de comunicación vascos esténdense practicamente por toda Euskal Herria, a maioría son de papel e dous de cada tres son locais. A maioría delas atópanse na Asociación de Medios de Comunicación Vasca Hekimen, cun importante tamaño de produción, que xera máis de 57 mil páxinas ao ano e 30 mil horas de emisión de televisión e radio. O papel distribúese maioritariamente mediante subscricións ou vendas directas.

A maior parte dos medios de comunicación aumentaron a súa produción nos últimos cinco anos e, a pesar da crise e o descenso das subvencións, destaca o esforzo realizado en materia de innovación e o seu compromiso de face ao futuro: a maioría prevé innovacións no proceso de traballo e nos produtos, do mesmo xeito que en anos anteriores, aínda que as novidades nos produtos sexan menores que en anos anteriores. Con todo, os medios de comunicación anunciaron que as melloras na distribución e mercadotecnia e promoción van aumentar.

Estes datos foron achegados polo Observatorio de Medios de Comunicación Vascos (behategia.eus). O Observatorio é una entidade creada conxuntamente pola Asociación Hekimen, a Universidade do País Vasco (UPV/EHU), a Universidade de Deusto e Mondragon Unibertsitatea, e ten entre os seus obxectivos recoller e interpretar os datos dos medios de comunicación en eúscaro. A base de datos (http://dategia.behategia.eus) é, por tanto, una ferramenta imprescindible paira visualizar o sector e deseñar as súas futuras liñas de traballo, que agrupe e recompile tres tipos de datos: Datos socioeconómicos de todo o País Vasco: territorio, demografía, infraestrutura, administración, economía, educación e idioma; datos estruturais do sector dos medios de comunicación vascos: nivel de produción, sistema de distribución e comercialización, promoción e mercadotecnia, estrutura empresarial e infraestruturas técnicas, grao de innovación, gasto e orzamento, fontes e financiamento; e datos públicos das administracións vascas sobre audiencias, subvencións e outros idiomas europeos minorizados. A base de datos desenvolveuse co apoio técnico de Gaindegia e coa subvención da Deputación Foral de Gipuzkoa.

Esta gran recompilación de datos nunca realizada até a data ten una importancia estratéxica paira os medios de comunicación vascos, e a Base de Datos e o propio Observatorio son una boa proba da súa aposta pola colaboración do sector, xa que na mesma base do proxecto atópase a vontade dos socios de Hekimen de compartir datos e polos a disposición de investigadores e administracións.

Ampla difusión

Estes datos destacan a gran difusión dos medios de comunicación vascos en todo o territorio. Os medios de comunicación locais en papel chegan a case todos os municipios de Gipuzkoa, mentres que en Bizkaia esténdense polos municipios onde reside a metade dos vascos. A proliferación de concesións de televisión e a legalización da radio Euskalerria e dos medios históricos Xaloa Telebista foron os feitos máis importantes deste último ano. En Álava acábase de crear un medio de comunicación paira todo o territorio, Alea. No País Vasco Norte, as radios locais seguen un percorrido de gran tradición, agrupadas nunha federación.

Araba 2%, Navarra 17%, Bizkaia 23%, Gipuzkoa 58%

Locais 68,1%, Temáticos 22,7%, Nacionais 7,4%, Territoriais 1,9%

Publicacións en papel 41,7%, Medios de comunicación en internet 36,1%, Radio por ondas 16,7%, Televisión 5,6%

Estes medios de comunicación, ademais de cumprir una importante función social –garantía do dereito recoñecido legalmente, é dicir, do dereito dos vascos a ser informados en eúscaro–, vertebran o sector económico. As 57 asociacións ou empresas que pertencen a Hekimen crean 530 empregos directos. Seis de cada dez traballadores son mulleres, porcentaxe maior nos medios locais. En canto á estrutura empresarial, a maioría das empresas son moi pequenas, con menos de cinco traballadores e tres empresas con 25 ou máis empregados. Entre todos xestionan un orzamento próximo aos 23,5 millóns de euros. Ademais dos empregados contratados directamente, o sector conta con preto de 600 colaboradores freelance e máis de mil voluntarios. A achega destes homes e mulleres que non ven obrigados a pagar a cambio é fundamental paira o sector, e representa ben o carácter creativo dos medios de comunicación vascos: creados pola iniciativa popular e próximos á iniciativa popular.

As subscricións pagas son, no caso dos medios de comunicación en papel, una das principais fontes de ingresos, pero cabe destacar o alto número de subscricións gratuítas: 47%. Isto asegura a accesibilidade, a capacidade de chegar a moitos fogares. Con todo, a actividade en Internet segue crecendo. En 2014, 12.5 millóns de sesións (visitas) tiveron lugar en diferentes webs de Hekimen. De media, algo máis dun millón de euros ao mes. Desde o ano 2011 até o 2014 estas visitas subiron un 32% e no último ano reforzouse a tendencia á alza. Tendo en conta só os primeiros seis meses, as visitas incrementáronse un 73.6% entre 2011 e 2015. Como mostra desta tendencia, en maio de 2015 concentráronse as páxinas web de Hekimen con máis visitas históricas: 1.784.677. A ferramenta Hekimen Analytics, integrada polos medios de comunicación vascos, permite aos medios de comunicación realizar un seguimento mensual dos seus consumos en Internet, tanto de datos persoais como de todo o sector, así como do resto de medios de comunicación de Hekimen.

A publicidade institucional foi inferior ao 10% dos ingresos en 2014, e oito de cada dez medios que pecharon ese ano con perdas. Con todo, a maioría dos medios de comunicación manifestaron o seu compromiso de manter a súa actividade e anunciaron melloras na distribución e mercadotecnia e promoción. A autofinanciación do sector é do 63,7%, porcentaxe que alcanza o 70% nos medios nacionais. En canto ás subvencións públicas, a Viceconsejería de Política Lingüística (VPL) é a principal fonte (cerca do 54% da achega pública) e a achega municipal é do 25%.

Andoain, outubro de 2016