NOTA DE PRENSA

ElkarOla: investigación estratéxica en tecnoloxías
lingüísticas e da fala

• O proxecto estratéxico de investigación centrouse en solucións prácticas paira as áreas do RIS3 do Goberno Vasco

• Desenvolvéronse tres deamos: un axente de diálogo paira o servizo de atención ao cliente no ámbito territorial; un buscador de termos e relacións sanitarias paira a área de biociencias e saúde; e un sistema de teleasistencia experto/empregado paira a área de fabricación avanzada que funciona en tempo real.

Usurbil, 19 de xuño de 2017

Os resultados do proxecto de investigación ElkarOla foron presentados hoxe na sede de Elhuyar en Usurbil. A investigación foi levada a cabo por un consorcio formado polos centros tecnolóxicos VICOMTECH-IK4 e TECNALIA, os grupos de investigación Aholkularitza e IXA da UPV/EHU e Elhuyar durante dous anos (2015-2016), subvencionado polo Departamento de Desenvolvemento Económico e Infraestruturas do Goberno Vasco e patrocinado polo Departamento de Cultura e Política Lingüística.

De esquerda a dereita: Igor Leturia, Iosu Madariaga, Estibaliz Arlkorta e Jozu Aztiria

A área de investigación do proxecto ElkarOla son as tecnoloxías lingüísticas e de fala: ferramentas paira a tradución (tradución automática, memorias de tradución...), xestión da información (buscadores, extracción de información, análise de sentimentos...), recursos lingüísticos (dicionarios, corpus, correctores...) e ferramentas paira a fala (coñecemento da fala, creación da fala...). O proxecto céntrase principalmente no eúscaro, pero tamén noutras linguas da contorna.

En ElkarOla, ademais da investigación básica, realízase tamén a investigación aplicada, dáse importancia á transferencia tecnolóxica e chégase a socializar e/ou comercializar ferramentas. Traballou nos ámbitos de aplicación da fabricación avanzada, as biociencias e a saúde e o territorio (industria das linguas, turismo, cultura, educación...), pondo énfase nas áreas do RIS3 do Goberno Vasco.

Outro dos obxectivos de ElkarOla é xerar un coñecemento e una masa crítica cualificada que permita afrontar de forma autónoma o futuro da I+D+i nesta liña estratéxica. Paira iso organízanse cursos de formación, másteres de posgrao, seminarios especializados e cursos de doutoramento no ámbito das tecnoloxías lingüísticas e da fala. Ademais, paira a consecución dos obxectivos do proxecto, os membros do consorcio do proxecto contan cunha comunidade científica e investigadora, cunha masa crítica necesaria e una reputación internacional, ademais de relacións preferentes con numerosas empresas de aplicación.

Como mostra das posibles aplicacións das tecnoloxías traballadas no proxecto desenvolvéronse tres deamos que se presentaron en rolda de prensa.

Desenvolveuse un axente de diálogo paira o servizo de atención ao cliente no ámbito territorial. Os servizos de atención ao cliente son un elemento crave paira ofrecer un servizo de calidade nalgúns sectores, pero moitos destes servizos contan con tarefas ou fases repetitivas de baixo valor (identificación de usuario, cumplimentación de formularios, consultas sinxelas…). As tecnoloxías dos sistemas de diálogo, xunto con o procesamiento da linguaxe natural e a intelixencia artificial, permiten automatizar este tipo de tarefas para que os técnicos poidan utilizar o tempo de forma máis eficiente. O demo é un sistema de diálogo integrado nunha interfaz web no que se utilizan técnicas de procesamiento da linguaxe natural e algoritmos estatísticos de clasificación paira identificar ao usuario e a que departamento débese dirixir o evento descrito polo usuario. As respostas do sistema danse tanto por texto como por síntese de fala e pódense dar ordes tanto escritas como verbais.

O demo biociencias e saúde é un buscador de termos e relacións sanitarias. Este primeiro prototipo dun buscador de relacións entre entidades médicas (enfermidades e medicamentos) e as mesmas funciona sobre un corpus de extractos de artigos científicos en castelán sobre temas médicos. Este corpus foi etiquetaxe manualmente paira adestrar e avaliar un sistema de detección automática de reaccións adversas a medicamentos. Entre as entidades etiquetadas atópanse, por unha banda, os medicamentos xenéricos, as marcas de medicamentos e as sustancias e, por outro, as enfermidades e os síntomas. Entre as relacións etiquetadas atópanse as causas (que causa produce a enfermidade) e os tratamentos (con que medicamento trátase a enfermidade). No buscador pódense realizar procuras por entidades ou relacións e ver gráficamente as entidades e relacións detectadas en cada documento.

O demo no campo da fabricación avanzada é un sistema de teleasistencia de realidade aumentada paira o seu uso entre un experto e un operario. Este demo demostra en que poden contribuír as tecnoloxías lingüísticas e de fala nunha contorna industrial ruidoso. Se o operario quere ter as mans libres paira traballar, porase uns smartglass ou terá á súa disposición una tablet. O experto axudaralle de forma remota a través doutra tablet ou computador. O experto recibirá en tempo real o que o empregado indique e o que vexa co seu tablet ou lentes. Así, o experto informará verbalmente ao traballador, pero dado que o traballador pode atoparse nunha contorna ruidosa provocado polas máquinas, o sistema transcribe automaticamente (mediante coñecemento de fala) e traduce (mediante tradución automática) estas instrucións para que chegue por escrito ao traballador. Este texto será mostrado ao empregado no seu dispositivo, en tempo real, sobre o que está a ver e guiado paso a paso na súa tarefa. Ademais, a aplicación mostrará ao traballador en realidade aumentada as instrucións a distancia, mediante frechas e similares.

Antes do proxecto ElkarOla, o consorcio formado por 5 axentes participou nos proxectos Ber2Tek (2012-2014) e BerbaTek (2009-2011), e realizou tres demos máis. Anteriormente traballouse conxuntamente no proxecto Anhitz entre 2006 e 2008 e preparouse o demo dun experto científico virtual. No período 2002-2004 leva a cabo o proxecto Hizking XXI.

Paira dar todas as explicacións sobre o proxecto ElkarOla e presentar os demos, participaron esta mañá na comparecencia celebrada na sede de Elhuyar en Usurbil catro persoas:

• Josu Aztiria Urtaran, responsable da unidade de Lingua e Tecnoloxía de Elhuyar
• Estibaliz Alkorta Barragán, Directora de Promoción do Eúscaro do Departamento de Cultura e Política Lingüística do Goberno Vasco
• Iosu Madariaga Garamendi, Director de Tecnoloxía e Estratexia, Departamento de Desenvolvemento Económico e Infraestruturas do Goberno Vasco
• Igor Leturia Azkarate, responsable de tecnoloxías de fala de Elhuyar e coordinador do proxecto ElkarOla

Segundo explicou Josu Aztiria, ElkarOla foi un proxecto de dous anos, pero é o penúltimo paso da investigación iniciada en 2002 cunha ampla visión. Mencionou tres razóns paira explicar esta visión. Por unha banda, afirmou que fai 15 anos foi capaz de “deseñar e executar un proxecto a longo prazo sobre tecnoloxías lingüísticas clave paira o desenvolvemento da nosa economía e a sustentabilidade dixital do eúscaro”. Doutra banda, destacou que desde os pozos de eúscaro decidiuse saltar aos novos pozos da industria e a innovación, que estaban relacionados coa lingua e o eúscaro, pero que eran tecnoloxía da industria e a innovación. En terceiro lugar, afirmou que foron capaces de basear o proxecto na comunidade paira complementar a experiencia e o coñecemento dos membros do consorcio. Doutra banda, Aztiria afirmou que en Europa existe o desexo de fortalecer o sector económico ligado ás tecnoloxías lingüísticas, xa que “ademais de ser fonte de crecemento e emprego cualificado, é capaz de responder á barreira das linguas, á Europa multilingüe e a numerosos retos sociais. Queremos ser o polo de referencia máis importante de Europa, e queremos levar o eúscaro ao desenvolvemento dixital que teñen o resto de linguas estatais europeas”.

Estibaliz Alkorta dixo: “O Departamento de Cultura e Política Lingüística do Goberno Vasco realiza un gran esforzo paira promocionar o eúscaro no TIC e subvenciona anualmente proxectos atractivos. Do mesmo xeito que é imprescindible fomentar o eúscaro na educación, no mundo laboral ou no tempo libre, é fundamental que nas novas tecnoloxías tamén se abra paso á nosa lingua, xa que esta área está intimamente ligada ao resto. É de agradecer o traballo realizado paira integrar o eúscaro nas novas tecnoloxías a través de proxectos como ElkarOla”.

Iosu Madariaga felicitou ao consorcio polo traballo realizado até a data e manifestou a súa total adhesión ás liñas de traballo do proxecto de investigación ElkarOla, do Departamento de Desenvolvemento Económico e Infraestruturas, e en particular da Dirección de Tecnoloxía e Estratexia. Ao final da súa intervención, ademais, Madariaga deu una primicia, xa que a Asociación 2017 comunicou directamente a resolución das subvencións. Afirmou que “acabamos de aprobar que o proxecto de investigación ElkarOla, BerbaOla, sexa subvencionado en 2017”.

Por último, Igor Leturia presentou as 3 demos, que esperan “levar a cabo e comercializar sen demora os resultados deste proxecto de investigación en aplicacións reais”.

Artigo sobre ElkarOla (en eúscaro) en www.aldizkaria. elhuyar.eus

Paira máis información contactar connosco:

Saroi Jauregi Aiestaran
Elhuyar Tel.
: 943 36 30 40
@email

Patrocinan: